Мас-реслинг (таяқ тарту)

Мас-рестлинг — бұл Якутияның ұлттық спорт түрі, ол екі спортшының ағаш таяқты (мас) тартысуынан тұрады. Атауы екі бөліктен тұрады: якуттың «мас» (ағаш таяқ) сөзі және ағылшынның «wrestling» (күрес) сөзі, бұл сөзбе-сөз «таяқпен күрес» деп аударылады. Спортшылар бір-біріне қарсы отырып, аяқтарын алаңды бөліп тұрған тақтаға тірейді. Төрешінің белгісі бойынша олар таяқты тақтаға параллель ұстауға тырысып, тартыса бастайды. Егер спортшылардың бірі қарсыласын өз жағына тартып алса немесе қарсыласы таяқты жіберіп алса, жекпе-жекте жеңіс есептеледі. Жекпе-жек екі немесе үш кезеңнен тұрады, екеуінде жеңген адам жеңімпаз атанады. Кезеңдер арасында бір минуттық үзіліс қарастырылған. Мас-рестлингте тек қара күш қана емес, сонымен қатар техника, тактика және тепе-теңдікті сақтау қабілеті де маңызды. Спортшылар таяқты әртүрлі тәсілмен ұстайды (бір қол төменде, екіншісі жоғарыда), ол ішкі (ортасынан) немесе сыртқы (шетінен) болуы мүмкін.

Мас-реслингтің (таяқ тарту) тарихы мен дамуы

Мас-рестлингтің тамыры тереңде жатыр, алғашқы зерттеушілер 15 ғасырдың басында алыс Македонияда, кейіннен XVII ғасырда Сібір мен Қиыр Солтүстікте таяқ тартысудың дәстүрлі ойынын («мас тардысыы»), сондай-ақ Қазақстанның кең байтақ даласында Кенесары хандығы кезінде сипаттаған. 1926 жылы Якутияда Кеңес өкіметі орнағаннан кейін алғашқы ресми ережелер әзірленді. 1932 жылы мас-рестлинг Бүкілякутиялық Спартакиада бағдарламасына, ал 1968 жылдан бастап «Манчаары ойындары» ұлттық спорт түрлері бойынша Спартакиада бағдарламасына енгізілді. 2003 жылы мас-рестлинг Ресей Федерациясының спорт түрлерінің тізіліміне енгізілді. Бүгінгі таңда жарыстар салмақ дәрежелері (ерлерде жетеу, әйелдерде бесеу) және жас топтары бойынша өткізіледі. Халықаралық мас-рестлинг федерациясы 600-ден астам ұлттық федерацияларды біріктіреді. Әлем, Еуропа, Азия чемпионаттары және басқа да ірі турнирлер өткізіліп тұрады.