Ғылымиметрия
Scopus
Elsevier корпорациясының Scopus деректер базасы — ғылыми жарияланымдардың дәйексөз келтірілуін бақылау мүмкіндіктері бар, әлемдегі ең ірі әмбебап реферативтік деректер базасы. Ол 60 миллионнан астам жазбаны қамтиды, оның ішінде 100 000-нан астам кітап, 7 миллион конференция материалдары және шамамен 27 миллион патент бар.
Scopus-та дәйексөз келтіру көрсеткіштерін табудың ең қарапайым жолы — авторлық іздеуді (Author Search) пайдалану.
Автордың тегін және инициалын енгізіңіз. Транслитерацияда қиындықтар туындаған жағдайда айырмашылық болуы мүмкін орындарда «» белгісін қолданыңыз: Mialov (Михайлов), Sharinskaa (Шаринская). Нақтылау үшін «Affiliation» өрісіне ұйым атауынан бір сөз енгізуге болады.
Нәтижелер тізімінен қажетті профильді табыңыз. Тек бір ғана жарияланымы бар авторларды көру үшін (нәтижелер тізімінің үстінде орналасқан) Show Profile Matches with One Document батырмасын басыңыз.
Автор профиліне өту үшін нәтижелер тізімінен тиісті профильді таңдап, автордың тегінен берілген сілтеме арқылы өтіңіз. Авторлық профиль бетінде ғалымның жарияланымдары, дәйексөз келтіру саны және Хирш индексі (h-index) көрсетіледі.
Scopus-та қате деректерді өз бетіңізше түзетуге болады:
Scopus деректер базасындағы журналдарды бағалау үшін «импакт-фактор» емес, баламалы көрсеткіштер — SJR және SNIP қолданылады.
SJR (SCImago Journal Ranking): Гранада университеті әзірлеген журналдар рейтингі. Онда дәйексөздердің жалпы саны ғана емес, сонымен қатар жылдар бойынша салмақталған дәйексөз көрсеткіштері және сілтемелердің беделділігі сияқты сапалық көрсеткіштер ескеріледі. Мысалы, Nature журналындағы «А» журналындағы мақалаға жасалған сілтеменің салмағы Scopus-та мүлде жоқ немесе өте аз сілтемелері бар аз танымал ресейлік журналдағы сол мақалаға жасалған сілтеменің салмағынан өзгеше болады.
SNIP (Source Normalized Impact per Paper): CWTS (Centre for Science and Technology Studies) орталығы әзірлеген көрсеткіш. Ол журналдың контекстік дәйексөз ықпалын көрсетеді және авторлардың басқа дереккөздерді дәйексөз келтіру жиілігін, дәйексөз ықпалының даму жылдамдығын және осы бағыттағы әдебиеттердің деректер базасымен қамтылу деңгейін ескере отырып, әртүрлі тақырыптағы журналдарды тікелей салыстыруға мүмкіндік береді.
Web of Science
Clarivate Analytics компаниясының Web of Science платформасы — жаратылыстану, әлеуметтік, гуманитарлық ғылымдар және өнер салаларын қамтитын, әлем бойынша 12 500 журналда жарияланған 50 миллионнан астам жазбаны және 120 000 конференция материалын біріктіретін ақпараттық-талдамалық платформа. Web of Science платформасында бірнеше деректер базасы орналасқан: Web of Science Core Collection, Russian Science Citation Index (ресей ғылымының дәйексөз келтіру индексі), сондай-ақ ақпаратты әртүрлі өлшемдер бойынша бағалауға көмектесетін талдамалық құралдар (InCites, Journal Citation Reports, Essential Citation Reports).
Web of Science платформасында тіркелу үшін жоғарғы оң жақ бұрыштағы «Кіру» батырмасын таңдап, кейін «Тіркелу» тармағын басып, нұсқауларды орындау қажет. Логин мен құпиясөз Web of Science-тің барлық өнімдері үшін, соның ішінде EndNote Online және ResearcherID үшін ортақ екенін ескеріңіз.
Хирш индексі — ғалымның немесе ұйымның ғылыми қызметінің тиімділігін бағалайтын, дәйексөз келтірілуіне негізделген негізгі наукометриялық көрсеткіш. Хирш индексі n-ге тең болады, егер автордың/ұйымның n жарияланымына кемінде n жұмыс сілтеме жасаған болса. Web of Science Core Collection базасында Хирш индексін анықтау үшін:
- Талдау қажет жарияланымдарды табу
- Дәйексөз келтіру бойынша есеп (citation report) жасау
- Ашылған терезеде есептелген дәйексөз көрсеткіштері көрсетіледі
Web of Science-та жарияланым туралы қате көрсетілген ақпаратты түзету үшін қолдау қызметіне жүгіну қажет (хат жазу тілі — ағылшын).
Журналдың импакт-факторы — ғылыми журналдың маңыздылығын айқындайтын наукометриялық көрсеткіш. Ол белгілі бір кезең үшін есептеледі. Web of Science Core Collection базасында журналдың импакт-факторын анықтаудың екі тәсілі бар:
Алдымен Web of Science Core Collection деректер базасын таңдап, жарияланым атауы (publication name) бойынша іздеуді пайдалану.
Ашылған жарияланымдар тізімінен журналдың атауын басыңыз.
- Journal Citation Reports журнал дәйексөз келтіру есептерін пайдалану
InCites аналитикалық платформасы Web of Science деректеріне негізделген библиометриялық индикаторлар арқылы зерттеу өнімділігі мен ықпалын салыстыруға арналған.
Journal Citation Reports (JCR) — жыл сайынғы дәйексөз келтіру есептері. Олар Web of Science Core Collection базасында индекстелетін журналдар туралы толық ақпаратты, сондай-ақ оларды салыстыру және берілген параметрлер (импакт-фактор, тақырып, атау) бойынша іздеу мүмкіндігін ұсынады.
Essential Science Indicators (ESI) — ғылымның негізгі көрсеткіштері — ең ықпалды зерттеулерді анықтауға, ең көп дәйексөз келтірілетін авторларды, ұйымдарды және елдерді көруге мүмкіндік береді.
Google Scholar
Google Scholar (Google Академия) — барлық форматтар мен пәндер бойынша ғылыми жарияланымдардың толық мәтінін индекстейтін еркін қолжетімді іздеу жүйесі.
Google Scholar ғылыми әдебиеттер бойынша кең көлемді іздеуді оңай жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Бір ғана сұраныс формасын пайдалана отырып, әртүрлі пәндер мен әртүрлі дереккөздерден, соның ішінде рецензияланған мақалалар, диссертациялар, кітаптар, рефераттар мен есептерді — ғылыми баспалар, кәсіби қауымдастықтар, жоғары оқу орындары және басқа да ғылыми ұйымдар жариялаған материалдарды іздеуге болады. Google Академиясы көптеген ғылыми еңбектердің ішінен іздеу сұранысына ең дәл сәйкес келетін зерттеуді табуға көмектеседі.
Google Scholar мақалаларды ғалымдар сияқты жіктейді: әрбір мақаланың толық мәтінін, авторын, жарияланған басылымын және осы еңбектің ғылыми әдебиеттегі дәйексөз келтірілу жиілігін бағалайды. Ең өзекті нәтижелер әрқашан бірінші бетте көрсетіледі.
h-индекс немесе Хирш индексі
Журналдың импакт-факторы — бір мақаланың орташа дәйексөз келтірілу көрсеткіші. Ол келесі формула бойынша есептеледі:
есептік жылы алдыңғы екі жылда жарияланған мақалаларға жасалған дәйексөздер санының сол мақалалардың жалпы санына қатынасы.
Журналдың импакт-факторы
h-индекс немесе Хирш индексі — 2005 жылы Хорхе Хирш ұсынған, ғылыми өнімділікті бағалауға арналған наукометриялық көрсеткіш. Индекс дәйексөз келтірілуінің бөлінісі негізінде келесі формула бойынша есептеледі:
Ғалымның (ғылыми ұжымның) h индексі h-ке тең, егер оның Np мақаласының h-і кемінде h реттен дәйексөз келтірілген болса, ал қалған (Np − h) мақалалар әрқайсысы h реттен артық дәйексөз келтірілмеген болса.
Гранада университеті әзірлеген журналдар рейтингі, онда дәйексөздердің жалпы саны ғана емес, сонымен қатар жылдар бойынша салмақталған дәйексөз көрсеткіштері және сілтемелердің беделділігі сияқты сапалық көрсеткіштер де ескеріледі. Мысалы, Nature журналындағы «А» журналындағы мақалаға жасалған сілтеменің салмағы Scopus-та мүлде жоқ немесе өте аз сілтемелері бар аз танымал ресейлік журналдағы сол мақалаға жасалған сілтеменің салмағынан өзгеше болады.
SNIP көрсеткіші CWTS орталығы (Centre for Science and Technology Studies) тарапынан әзірленген. Ол журналдың контекстік дәйексөз ықпалын көрсетеді және авторлардың басқа дереккөздерді дәйексөз келтіру жиілігін, дәйексөз ықпалының даму жылдамдығын және осы бағыттағы әдебиеттердің деректер базасымен қамтылу деңгейін ескере отырып, әртүрлі тақырыптағы журналдарды тікелей салыстыруға мүмкіндік береді.
Жыл сайынғы дәйексөз келтіру есептері Web of Science Core Collection базасында индекстелетін журналдар туралы толық ақпаратты, сондай-ақ оларды салыстыру және берілген параметрлер (импакт-фактор, тақырып, атау) бойынша іздеу мүмкіндігін ұсынады.
SciVal (Elsevier)
SciVal ресурсы — ғылыми-зерттеу қызметіндегі ұйымның бәсекеге қабілеттілігін арттыруға арналған аналитикалық құрал. Ол әлем бойынша 220 ел мен 4 600 зерттеу ұйымы, елдер топтары, ұйымдар мен зерттеушілер бойынша ғылыми қызмет нәтижелерін шолу, талдау және мониторинг жасауға жедел қолжетімділік ұсынады және «Overview», «Benchmarking» және «Collaboration» модульдерін қамтиды.
InCites (Clarivate Analitics)
InCites аналитикалық платформасы Web of Science деректеріне негізделген библиометриялық индикаторлар арқылы зерттеу өнімділігі мен ықпалын салыстыруға арналған.
Essential Science Indicators (Clarivate Analitics)
Essential Science Indicators (ESI) ғылымының негізгі көрсеткіштері ең ықпалды зерттеулерді анықтауға, ең көп дәйексөз келтірілетін авторларды, ұйымдарды және елдерді көруге мүмкіндік береді.